Theo quy định tại Điều 116 BLDS năm 2015 thì “Giao dịch dân sự là hợp đồng hoặc hành vi pháp lý đơn phương làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự”.
BLDS năm 2015 không quy định khái niệm hành vi pháp lý đơn phương nhưng thông qua khái niệm hợp đồng tại Điều 385 có thể hiểu hành vi pháp lý đơn phương là sự thể hiện ý chí, cam kết của một bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự.
Có thể liệt kê một số hành vi pháp lý đơn phương như: lập di chúc, nhận di sản, từ chối nhận di sản hay từ bỏ quyền sở hữu hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng…
Điều 53 Luật Công chứng năm 2024 đã bổ sung quy định “chấm dứt” giao dịch hoặc hành vi pháp lý đơn phương, đơn cử như “việc công chứng văn bản sửa đổi, bổ sung, chấm dứt, hủy bỏ văn bản là hành vi pháp lý đơn phương được thực hiện khi có yêu cầu của người đã ký kết văn bản đó, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác”.
Như vậy, sau khi Luật Công chứng năm 2024 có hiệu lực thi hành thì hành vi pháp lý đơn phương đã thực hiện có thể sửa đổi, bổ sung, chấm dứt, hủy bỏ theo ý chí của người yêu cầu công chứng qua đó tạo cơ sở pháp lý rõ ràng nhằm giải quyết một số bất cập trên thực tế liên quan đến thủ tục công chứng như “chấm dứt” công việc ủy quyền theo giấy ủy quyền/văn bản ủy quyền do bên ủy quyền thực hiện hoặc “hủy bỏ” văn bản từ chối nhận di sản hoặc văn bản phân chia di sản…
Tuy nhiên, lưu ý quy định “trừ trường hợp pháp luật có quy định khác” đơn cử như yêu cầu đơn phương chấm dứt hợp đồng tại Điều 428 Bộ luật Dân sự năm 2015 do công chứng viên rất khó định lượng việc vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ được xem như điều kiện để một bên có thể đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng (khoản 1 Điều 428 Bộ luật Dân sự năm 2015).
