Các triết gia Hy Lạp cổ đại, nơi bắt nguồn ý tưởng về luật tự nhiên cho rằng có một loại công lý tuyệt đối tự nhiên ban cho con người và luật lệ của con người nên phù hợp với nó càng gần càng tốt.
Các lý thuyết về luật tự nhiên là một phần quan trọng của khoa học pháp lý trong suốt lịch sử của luật pháp.
Luật tự nhiên khác với luật hiện hành ở chỗ: Luật hiện hành buộc mọi người phải tuân thủ.
Có thể lấy ví dụ tình huống liên quan đến luật tự nhiên như sau:
Ngô có con là Khoai và Sắn;
Ngô có nhà đất đang thế chấp ngân hàng;
Ngô lập di chúc để lại toàn bộ nhà đất cho Khoai hưởng và dành một phần dùng vào việc thờ cúng tổ tiên; tại di chúc, Ngô giao 2 con trả nợ cho mình.
Căn cứ BLDS 2015, di chúc của Ngô là phù hợp bởi:
Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết (Đ 624);
Về quyền của người lập di chúc thì Ngô có thể: Giao nghĩa vụ cho người thừa kế (khoản 4 Điều 626);
Về Nội dung của di chúc thì: Ngoài các nội dung quy định tại khoản 1 Điều này, di chúc có thể có các nội dung khác (Khoản 2 Đ 631);
Lưu ý, về thực hiện nghĩa vụ thì: Những người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác (Điều 615);
Bình luận:
Ngô hoàn toàn có thể lập di chúc để lại tài sản của mình (cho Khoai) cũng như lời “dặn dò” về nghĩa vụ (cho Khoai, Sắn) bởi di chúc ngoài nội dung để lại tài sản thì có thể có các nội dung khác nên việc giao nghĩa vụ cho người thừa kế là phù hợp với quy định của pháp luật.
Cũng cần phải nói rằng, trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ do người chết để lại là trách nhiệm tài sản trong phạm vi di sản hay nói theo cách khác, nếu di sản không đủ thanh toán nghĩa vụ tài sản thì người thừa kế không buộc phải thanh toán khoản nợ này.
Tuy nhiên, nếu người thừa kế tự nguyện thực hiện thì cũng không vi phạm mà ngược lại, điều này là phù hợp khi con được bố mình giao phó trả một khoản nợ, tất nhiên là trong khả năng và mong muốn của người con.
Lưu ý, sau khi Ngô chết mà tài sản để lại không đủ thanh toán thì chủ nợ cũng không buộc được người con phải trả nợ bởi người hưởng thừa kế chỉ có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại mà thôi.
Như vậy, kể cả trường hợp Ngô không giao nghĩa vụ mà Sắn tự nguyện trả nợ thay là phù hợp và đây là nghĩa vụ tự nhiên, luật tự nhiên.
