Chúng tôi xin được trao đổi về tình huống nêu trên từ thực tế hành nghề công chứng của mình như sau:
Trường hợp trẻ chưa đủ 9 tuổi mà cha mẹ định đoạt tài sản riêng của con thì hầu như CCV hiếm khi quan tâm đến năng lực hành vi dân sự của con để hướng dẫn tuyên trẻ mất năng lực hành vi dân sự qua đó thực hiện thủ tục giám sát việc giám hộ (xem thêm Điều 59 BLDS năm 2015).
Tuy nhiên, khi trẻ từ đủ 9 tuổi đến dưới 15 tuổi mà cha mẹ định đoạt tài sản riêng của con thì về nguyên tắc, CCV phải xem xét nguyện vọng của con (khoản 1 Điều 77 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014); hoặc nếu con dưới 15 tuổi xác lập, thực hiện giao dịch thì những trường hợp này phần lớn CCV sẽ phát hiện trẻ có dấu hiệu bất ổn về năng lực hành vi.
Trường hợp con từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi bị mất năng lực hành vi dân sự mà cha, mẹ định đoạt tài sản của con thì CCV thường căn cứ theo Quyết định của Toà án.
Về Quyết định mất năng lực hành vi của người chưa thành niên thì cách ghi nhận nội dung bên trong khá linh hoạt, chẳng hạn có quyết định chỉ tuyên bố cá nhân mất năng lực hành vi dân sự nhưng có quyết định chỉ định luôn người giám hộ hoặc có quyết định ghi nhận giao dịch của người chưa thành niên do người đại diện theo pháp luật xác lập, thực hiện (xem thêm Điều 22 BLDS năm 2015).
